İştirak Nedir?

İştirak, bir kişi veya kurumun bir başka işletmeye ortak olması ya da sermayesinde pay sahibi olmasıdır. Ticareti hayatta özellikle şirketlerin farklı işletmelere yatırım yapması ve sermaye üzerinden ortaklık kurması durumlarında kullanılan bu kavram sahip olunan pay oranına göre farklı şekillerde değerlendirilebilir. Şirketlerin elindeki mevcut kaynakları değerlendirmek, yeni yatırım alanlarına yönelmek ve kârlılıklarını artırmak istemeleri iştirak yapılarının oluşmasında etkili olur. Peki iştirak nedir, amaçları ve türleri nelerdir? Bu rehberde sıkça merak edilen tüm soruların yanıtlarını sizin için ele aldık.

İştirak Ne Demek?

İştirak anlamı; bir şirketin başka bir şirkette belirli oranda ortaklık payına sahip olmasıdır. Bu ortaklık doğrudan kurulabileceği gibi farklı şirketler üzerinden dolaylı biçimde de gerçekleştirilebilir. İştirak sahibi olan şirket bu yatırım aracılığıyla uzun vadeli finansal kazanç elde etmeyi, farklı sektörlere ulaşmayı veya stratejik iş birlikleri geliştirmeyi hedefleyebilir.

İştirak edilen şirket, ortaklık kurulmasına rağmen kendi tüzel kişiliğini korur. Pay sahibi şirket ise söz konusu yatırımı finansal tablolarında ilgili yatırım kalemleri altında gösterir. Muhasebe uygulamalarında genellikle %20 ile %50 arasındaki sahiplik oranları, yatırımcı şirkete önemli etki sağlayan iştirak yapısı kapsamında değerlendirilir ve yatırım öz kaynak yöntemiyle muhasebeleştirilir.

İştirak Amaçları Nelerdir?

Şirketlerin başka işletmelere iştirak etmesinin çeşitli nedenleri olabilir. Bunların başında mevcut finansal kaynaklardan gelir elde etme amacı gelir. İşletmeler faaliyetleri için ihtiyaç duydukları miktarın üzerinde kalan varlıklarını farklı şirketlerin sermayelerine yatırım yaparak değerlendirebilir.

Bir diğer amaç ise ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi ya da işletmelerin faaliyet kapasitesinin artırılmasıdır. Şirket, kendi faaliyetlerini destekleyebilecek ürün veya hizmetlere sahip başka bir işletmeye yatırım yaparak mevcut işlerini geliştirebilir. Böylece yapılan ortaklık yalnızca yatırım getirisi elde etmeye değil aynı zamanda işletmeye ekonomik açıdan değer kazandırmaya yönelik de olabilir.

İştirak Türleri Nelerdir?

İştirakler, sahip olunan hisse oranı, şirket üzerindeki kontrol düzeyi ve yatırımın amacı gibi unsurlara göre farklı şekillerde ortaya çıkabilir. İştirak türleri kapsamında bağlı ortaklık ve bağımsız ortaklık yapılarından söz edilebilir.

Bağlı Ortaklık

Bağlı ortaklık, bir şirketin başka bir şirkette %50’nin üzerinde pay sahibi olduğu ve yönetim üzerinde kontrol sağladığı yapıdır. Bağlı ortaklığın finansal sonuçları ana şirketin konsolide finansal tablolarına dahil edilir.

Bağlı ortaklık yapısı şirketlere büyüme stratejilerini daha etkili şekilde uygulama imkânı sağlayabilir. Ana şirket, ortak olduğu işletmenin yönetiminde daha fazla söz sahibi olduğundan yönetim kurulu üyelerinin atanması veya görevden alınması gibi konularda da yetki elde edebilir. Ayrıca bu yapı şirketlerin yeni pazarlara ve daha önce erişimin sınırlı olduğu alanlara yönelmesini kolaylaştırabilir.

Bağımsız Ortaklık

Ortak olunan işletmede çoğunluk payının ana şirkete ait olmadığı durumlarda bağımsız ortaklıktan söz edilir. Bu yapıda ana şirketin ortak olduğu işletme üzerindeki kontrol ve etkisi, bağlı ortaklığa kıyasla daha sınırlıdır.

Bağlı ortaklık ile bağımsız ortaklık arasındaki temel ayrım, sahip olunan pay oranının yanı sıra ana şirketin yönetim ve denetim üzerindeki etkisiyle ilişkilidir. Her iki yapı da şirketlerin büyümesine, değer yaratmasına ve yeni pazarlara erişmesine yönelik yatırım stratejilerinde kullanılabilir.

Bağlı Ortaklık ve İştirak Farkı Nedir?

Bağlı ortaklık ve iştirak birbirine benzeyen yapılar olsa da sahiplik oranı ve yönetim gücü bakımından farklılık gösterir. Bağlı ortaklıkta ana şirketin kontrol gücü daha yüksek iken iştirak yapısında genellikle önemli etki söz konusudur. Bağlı ortaklık ve iştirak farkının temel ayrımları şu şekilde özetlenebilir:

• Hisse oranı: Bağlı ortaklıklarda sahiplik oranı genellikle %50’nin üzerindedir. İştiraklerde ise çoğunlukla %20-%50 aralığında pay bulunur.
• Kontrol düzeyi: Bağlı ortaklıkta ana şirket yönetim üzerinde kontrol sahibidir. İştirakte ise etki bulunmamakla birlikte tam kontrol söz konusu değildir.
• Yönetim etkisi: Bağlı ortaklıkta ana şirketin yönetim gücü daha belirgindir. İştirakte ise daha sınırlı bir etki vardır.
• Finansal raporlama: Bağlı ortaklıklar konsolide finansal tablolarda edilirken iştirakler öz kaynak yönetimiyle muhasebeleştirilir.

İştirakler Hesabı Nedir?

İştirakler hesabı, bir şirketin başka işletmelerde sahip olduğu yatırımların finansal olarak takip edilmesine yardımcı olur. Şirketin finansal tablolarında yer alan bu hesap, iştirak yatırımlarının maliyetinin yanı sıra söz konusu yatırımlardan kaynaklanan kâr veya zararların ve yatırımın değerindeki değişimlerin izlenmesinde kullanılabilir.

İştirak kapsamında anonim şirketlere ait hisse senetleri, limited şirketlerdeki ortaklık payları, iş ortaklıkları ve ortaklara ait belirli ortaklık payları değerlendirilebilir. İştirakler hesabı, bir ortaklıkta %50’ye kadar olan sermaye paylarının veya oy haklarının izlenmesinde kullanılır.

Bir ortaklığın iştirak olarak değerlendirilebilmesi için yalnızca sermaye oranına bakılmaz. Sahip olunan oy hakkının veya yönetime katılma hakkının en az %10 seviyesinde olması da iştirak ilişkisinin belirlenmesinde dikkate alınır.

Hisse Tipi İştirak Ne Demek?

Hisse tipi iştirak, bir şirketin başka bir şirketin hisselerini satın alarak ortak olması anlamına gelir. Bu modelde yatırımın temel amacı her zaman yönetim süreçlerine dahil olmak değildir. Özellikle finansal getiri elde etmek isteyen şirketler başka şirketlerin hisselerine yatırım yaparak temettü gelirinden veya hisse değerindeki yükselişten yararlanmayı hedefleyebilir.

Halka açık şirketlerde bu tür yatırımlar daha sık görülebilir. Hisselerin gerektiğinde satılabilmesi, yatırımın likidite açısından da avantaj sağlamasına olanak tanır. Bu noktada iştirak payı nedir sorusu akıllara gelebilir. İştirak payı ise şirketin başka bir işletmenin sermayesinde sahip olduğu ortaklık oranını ifade eder.

Finansal piyasalardaki gelişmeleri ve hisse senedi hareketlerini mobil cihazınızdan takip etmek için BtcTurk | Hisse uygulamasını indirebilirsiniz. Uygulama üzerinden yatırım hesabı açabilir, piyasa hareketlerini izleyerek alım-satım süreçlerinizi kolayca yönetebilirsiniz. Bu içerikte yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.