Emir Tipleri Nelerdir?

Borsada emir, yatırımcının alım veya satım işlemi gerçekleştirmek için aracı kuruma verdiği talimattır. Bu talimat; işlem yapılacak varlık, işlem yönü, miktar ve seçilen emre göre fiyat gibi bilgileri içerir. Farklı emir tipleri, yatırımcıların işlemlerini belirli fiyat ve gerçekleşme koşullarıyla planlamasına yardımcı olur. Bu yazıda emirlerin kullanım amaçlarını, çeşitlerini, geçerlilik sürelerini ve emir iletim saatlerini öğrenebilirsiniz.

Borsada Emir Nedir?

Borsada emir, yatırımcının bir sermaye piyasası aracını hangi koşullarda almak veya satmak istediğini belirten işlem talimatıdır. Yatırımcılar bu talimatları doğrudan borsaya değil, yetkili aracı kurumlara iletir. Aracı kurumlar da müşteri emirlerini ilgili kurallara uygun şekilde borsa sistemine aktarır.

Borsa emirleri; alış veya satış yönü, menkul kıymetin kodu, işlem miktarı, fiyat koşulu ve geçerlilik süresi gibi bilgilerden oluşur. Emrin borsaya iletilmesi, işlemin mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmez. İşlemin gerçekleşmesi için karşı tarafta uygun koşulları sağlayan bir emir bulunması gerekir.

Emirler Neden Kullanılır?

Emirler, yatırımcıların alım ve satım kararlarını işlem talimatına dönüştürmesini sağlar. Yatırımcı, seçtiği emir türü aracılığıyla ödemeye razı olduğu en yüksek alış fiyatını veya kabul ettiği en düşük satış fiyatını belirleyebilir; fiyat belirtmeden karşı taraftaki uygun emirlerle işlem yapmayı da tercih edebilir.

Borsaya iletilen alış ve satış emirleri, fiyat ve zaman önceliği gibi kurallar doğrultusunda eşleştirilir. Uygun karşı emir bulunmadığında talimatın beklemesi veya iptal edilmesi, seçilen emir özelliklerine bağlıdır.

Borsada Emir Tipleri Nelerdir?

“Borsada emir tipi nedir?” sorusu, alım veya satım talimatının hangi yöntem ve koşullarla işleme dönüşeceğini belirleyen özellikler olarak yanıtlanabilir. Fiyatın yatırımcı tarafından belirlenmesi, mevcut fiyatlardan işlem yapılması veya miktarın yalnızca bir bölümünün görünmesi bu özellikler arasındadır. Hisse senedi emir tipleri, işlem yapılacak pazarın kurallarına ve aracı kurumun sunduğu seçeneklere göre kullanılabilir. Bu nedenle bütün emir çeşitlerinin her yatırımcıya ve her işlem platformunda sunulması beklenmemelidir.

Limit Fiyatlı Emirler

Fiyatın ve miktarın yatırımcı tarafından belirlendiği emirlerdir. Alışta belirtilen limit fiyat veya daha düşük bir fiyatla, satışta ise limit fiyat veya daha yüksek bir fiyatla işlem gerçekleşebilir. Karşılanmayan bölüm, kalanını iptal et koşulu seçilmediyse geçerlilik süresinin sonuna kadar emir defterinde bekler.

Piyasa Emirleri

Fiyat belirtilmeden, yalnızca miktar girilerek verilen emirlerdir. Karşı taraftaki en iyi fiyatlı emirlerden başlanarak eşleştirme yapılır. Miktarın tamamı tek bir fiyat seviyesinde karşılanamıyorsa farklı fiyat seviyelerinden işlem gerçekleşebilir. Bu emir tipi, kalanını iptal et koşuluyla kullanılır. Eşleşecek uygun emir kalmadığında karşılanmayan bölüm iptal edilir; emir defterinde beklemez.

Piyasadan Limite Emirler

Piyasa emirleri gibi fiyat belirtilmeden girilir, ancak yalnızca karşı taraftaki en iyi fiyat seviyesinde bulunan emirlerle eşleşir. İşlem gerçekleşirse karşılanmayan bölüm, gerçekleşen işlemin fiyatından limit fiyatlı emre dönüşerek beklemeye devam eder. Kalanını iptal et koşuluyla girildiğinde ise karşılanmayan bölüm iptal edilir.

Dengeleyici Emirler

Açılış ve kapanış seansları dahil, tek fiyat yönteminin uygulandığı bölümlerde kullanılır. Fiyatın belirlenmesine katılmaz; belirlenen eşleşme fiyatından kalan emirlerle işlem yapmak amacıyla girilir. Eşleşmeyen bölümü iptal edilir.

Kısmi Görünme Koşullu Emirler

Limit fiyatlı emrin toplam miktarının yalnızca belirli bir bölümünün emir defterinde görünmesini sağlar. Görünen bölüm tamamen karşılandığında gizli miktardan yeni bir bölüm açığa çıkar. Yeni görünen bölüm, o anda girilmiş bir emir gibi fiyat ve zaman önceliğine göre sıralanır.

Kotasyon Emirleri

Piyasa yapıcı veya likidite sağlayıcı üyeler tarafından girilebilen, limit fiyatlı alış ve satış emirlerinden oluşan emirlerdir. Kotasyonun tamamı ya da yalnızca alış veya satış tarafı iptal edilebilir.

Orta Nokta Emirleri

Daha büyük miktarlı emirlerin ayrı ve kapalı bir emir defterinde eşleşmesine imkan verir. İşlem fiyatı, normal emir defterindeki en iyi alış ve satış fiyatlarının aritmetik ortalaması üzerinden belirlenir. Emir girişinde belirlenen tutar sınırları uygulanır.

Ağırlıklı Ortalama Fiyat (AOF) Emirleri

İlgili pay için gün sonunda oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı referans alan emirlerdir. İşlemler, bu fiyat üzerinden veya belirli sayıda fiyat adımı farkıyla gerçekleştirilebilir. Normal emir defterinden ayrı bir işlem sırasında kullanılır.

Açığa Satış Emirleri

Yatırımcının sahip olmadığı sermaye piyasası araçlarının satışına ilişkin emirlerdir. Kullanımları, ilgili araçta açığa satışa izin verilmesine ve yürürlükteki düzenlemelere bağlıdır. Bu işlemlerde geçerli fiyat sınırlamaları ve diğer açığa satış kuralları uygulanır.

Emirlerin Geçerlilik Süreleri Nelerdir?

Farklı emir türleri değerlendirilirken talimatın ne kadar süre geçerli olacağı da dikkate alınmalıdır. Emir tipi işlemin nasıl gerçekleşeceğini, geçerlilik süresi ise talimatın ne zamana kadar sistemde kalacağını belirler.

• Günlük: Pay Piyasası’nda aksi belirtilmedikçe emirler, girildikleri işlem günü boyunca geçerlidir. Gün sonunda gerçekleşmeyen emirler veya kısmen gerçekleşen emirlerin kalan bölümleri iptal edilir.
• Kalanı İptal Et (KİE): Emrin iletildiği anda karşılanabilen bölümünün gerçekleşmesini, karşılanmayan bölümünün ise otomatik olarak iptal edilmesini sağlayan geçerlilik koşuludur.
• İptale Kadar Geçerli (İKG): Borsa Birincil Piyasa’da sabit veya değişken fiyatla talep toplama yöntemlerinde kullanılabilir. Emir, iptal edilmediği veya gerçekleşmediği sürece halka arzın talep toplama süresinin sonuna kadar geçerliliğini korur.

Borsada Emir Saatleri Nelerdir?

Borsada emir tipleri kadar emirlerin hangi seans bölümünde iletilebildiği de önemlidir. Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda sürekli işlem yöntemiyle işlem gören paylar için tam iş günlerindeki temel saatler şöyledir:

Saat	Seans bölümü
09.40–09.55	Açılış seansı emir toplama
09.55 itibarıyla	Açılış fiyatının belirlenmesi ve eşleştirme
10.00–18.00	Sürekli işlem
18.00–18.01	Kapanış marj yayını
18.01–18.05	Kapanış seansı emir toplama
18.05 itibarıyla	Kapanış fiyatının belirlenmesi ve eşleştirme
18.07–18.08	Kapanış fiyatından işlemler öncesi marj yayını
18.08–18.10	Kapanış fiyatından işlemler

Emir toplama aşamaları, belirtilen bitiş saatini izleyen 30 saniye içinde rastlantısal olarak sona erebilir. Eşleştirmenin tamamlanma saati de işlemlere bağlı olarak değişebilir. Tek fiyat yöntemiyle işlem gören paylarda, yarım iş günlerinde ve bazı yatırım araçlarında farklı saatler uygulanır.

Hisse alım satım işlemlerinizi gerçekleştirmek, emir vermek ve yatırımlarınızı yakından takip etmek için hemen BtcTurk|Hisse uygulamasını indirin.

Emir Tipleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Borsada en iyi emir tipi hangisidir?

Her işlem için en iyi kabul edilen tek bir seçenek yoktur. Limit fiyatlı emir, işlem fiyatını sınırlandırmak isteyenlere; piyasa emri ise mevcut karşı emirlerle işlem yapmak isteyenlere uygun olabilir.

Borsada ertesi güne emir verme saatleri nedir?

Ertesi işlem günü için emir kabul saatleri aracı kuruma göre değişir. Tüm kurumlar için ortak bir saat aralığı yoktur. Borsa İstanbul’da ertesi güne (seans sonrası) emir verme, günlük seansın ve kapanış işlemlerinin tamamlanmasından hemen sonra, genellikle saat 18.15 veya 18.20’den itibaren başlar. Seans dışında kaydedilen talimatlar, kurumun uygulamasına göre bir sonraki işlem gününde uygun seans bölümünde borsaya iletilir.

Borsada zincir emir nedir?

Zincir emir, ana emrin gerçekleşmesine bağlı olarak başka bir alış veya satış emrinin borsaya iletilmesini sağlayan talimattır. Genel uygulamada ana emrin tamamı gerçekleşmeden bağlı emir iletilmez.

Borsada zincir emir nasıl verilir?

Bu özelliği sunan işlem platformunda önce ana emir oluşturulur, ardından bu emre bağlı alış veya satış talimatı tanımlanır. Bağlı emrin hisse kodu, miktarı, fiyatı ve geçerlilik koşulları belirlenerek işlem onaylanır.