Ekonomide Formasyon Nedir?

Borsada işlem yapan yatırımcılar, fiyatların geçmiş hareketlerinden yola çıkarak gelecekte oluşabilecek değişimleri anlamaya çalışır. Teknik analiz bu noktada önemli araçlardan biri olarak öne çıkar. Grafiklerde belirli şekillerin ve fiyat hareketlerinin tekrar eden bir düzen oluşturması ise formasyon olarak adlandırılır. Borsa formasyonları; hisse senetleri ve diğer yatırım araçlarının grafiklerinde ortaya çıkan piyasanın yönü, yatırımcı davranışları ve olası fiyat hareketleri hakkında fikir verebilen yapılardır. Bu rehberde formasyon nedir, çeşitleri nelerdir ve nasıl değerlendirilir gibi sıkça sorulan soruları detaylı bir şekilde ele alacağız.

Borsada Formasyon Nedir?

Borsada formasyon, belirli bir düzen içerisinde ortaya çıkan ve geçmiş fiyat hareketlerinin benzer örüntülerini gösteren yapılardır. Formasyonların incelenmesi, piyasadaki mevcut trendin devam edip etmeyeceği veya yön değiştirip değiştirmeyeceği konusunda fikir edinmeye yardımcı olabilir. Aynı zamanda fiyat hareketlerinin arkasındaki arz ve talep dengesi ile yatırımcı davranışları hakkında ipuçları verir.

Formasyonların doğru şekilde değerlendirilmesi tek başına kesin sonuçlar ortaya koymaz. Bu nedenle yatırımcıların grafiklerde oluşan yapıları piyasa koşulları ve diğer teknik analiz araçlarıyla birlikte ele alması önemlidir. Formasyonları tanımak, fiyat hareketlerini daha sistematik biçimde incelemeye yardımcı olabilir.

Borsada Formasyon ve Anlamları

Borsada formasyon türleri genel olarak trend dönüş formasyonları ve trend devam formasyonları şeklinde iki ana grupta incelenir. Dönüş formasyonları, mevcut fiyat hareketinin yön değiştirebileceğine ilişkin sinyal oluştururken devam formasyonları, mevcut hareketin aynı yönde sürdürülebileceğine işaret eder.

Trend Dönüş Formasyonu

Trend dönüş formasyonları devam eden fiyat trendinin güç kaybettiği ve hareketin tersine dönebileceği durumlarda grafik üzerinde ortaya çıkabilen yapılardır. Yükseliş trendi sırasında oluşan formasyonlar düşüş ihtimalinin, düşüş trendinde meydana gelen yapılar ise yükseliş olasılığının değerlendirilmesine neden olabilir. Yaygın olarak takip edilen dönüş formasyonları arasında şunlar bulunur:

• Omuz Baş Omuz Formasyonu: Yükseliş trendinin sonunda ortaya çıkar ve fiyatların düşüşe geçebileceğine işaret eder. Borsada OBO formasyonu üç tepe noktasından oluşur. Ortadaki tepe diğerlerinden daha yüksek olur. Sağ ve sol tarafta yer alan omuzlar ise çoğunlukla birbirine yakın yüksekliklerde oluşur.
• Ters Omuz Baş Omuz Formasyonu: Düşüş trendinin ardından ortaya çıkabilen ve fiyatların yükseliş yönünde hareket etme ihtimalini gösteren bir yapıdır. Üç dip bulunur. Ortadaki dip en düşük seviyeyi oluştururken iki taraftaki dipler omuzları meydana getirir.
• Çift Tepe Formasyonu: Yükselen trend sonrasında fiyatın benzer seviyelerde iki kez tepe oluşturmasıyla meydana gelir. Boyun çizgisinin aşağı yönlü kırılması düşüş hareketinin güçlenebileceği şeklinde yorumlanabilir.
• Çift Dip Formasyonu: Düşüş eğiliminin ardından fiyatın benzer seviyelerde iki dip oluşturmasıdır. Boyun çizgisinin yukarı kırılması yükseliş yönlü bir hareket ihtimalini destekleyebilir.
• Üçlü Dip/Tepe Formasyonu: Fiyat hareketlerinde olası trend değişimlerini gösterir. Birbirine yakın seviyelerde meydana gelen üçlü dip, düşüş eğiliminin zayıfladığını ve trendin yukarı yönlü değişebileceğini gösterebilir. Diğer yandan benzer fiyat seviyelerinde oluşan üçlü tepe ise yükseliş trendinin gücünü kaybettiğini ve aşağı yönlü bir hareketin başlayabileceğini gösterebilir.

Trend Devam Formasyonu

Borsada formasyon çeşitleri arasında yer alan devam formasyonu, güçlü bir fiyat hareketinin ardından yaşanan kısa süreli dinlenme veya sıkışma döneminden sonra trendin aynı yönde devam edebileceğini gösteren grafik yapısıdır. Fiyatın sert şekilde yükselmesi ya da düşmesinin ardından dar bir aralıkta hareket etmesi bu tür yapıların oluşmasına zemin hazırlayabilir. Daha sonra önceki trend yönünde gerçekleşen kırılım, formasyonun trendin devamına işaret ettiğini gösterebilir. Başlıca trend devam formasyonları şunlardır:

• Bayrak Formasyonu: Borsada bayrak formasyonu hızlı bir yükseliş veya düşüş hareketinin ardından fiyatların belirli sınırlar içinde kısa süreli bir dinlenme sürecine girmesiyle oluşur. Grafikte çoğunlukla dikdörtgene benzeyen bir yapı görülür.
• Flama Formasyonu: Güçlü fiyat hareketlerinin ardından meydana gelen kısa vadeli bir konsolidasyon modelidir. Fiyat hareketleri dar bir alanda ve üçgene benzer bir görünüm içerisinde gerçekleşir.
• Fincan Kulp Formasyonu: Yuvarlak bir dip görünümün ardından kısa süreli bir düzeltme veya konsolidasyon yaşamasıyla oluşur ve genellikle yükseliş yönlü devam formasyonu olarak değerlendirilir.
• Üçgen Formasyonu: Yükselen, alçalan ve simetrik olmak üzere farklı türleri bulunur. Trend çizgilerinin birbirine yaklaşmasıyla oluşan bu modeller, fiyatın sıkıştığı ve olası bir kırılmanın takip edilebileceği bölgeleri gösterir.
• Takoz Formasyonu: Birbirine yaklaşan eğimli trend çizgileriyle meydana gelir. Yükselen takoz düşüş, düşen takoz ise yükseliş yönlü hareket ihtimaliyle ilişkilendirilebilir.

Formasyon Nasıl Yorumlanır?

Bir formasyonu değerlendirirken yalnızca ortaya çıkan şekle odaklanmak yeterli değildir. Formasyonun bulunduğu trend, işlem hacmi destek-direnç seviyeleri ve piyasa koşulları da dikkate alınmalıdır. Bir formasyon borsada incelenirken özellikle şu noktalar öne çıkar:

• Grafikte ortaya çıkan şekil formasyonun türünü belirlemeye ve olası fiyat hareketinin yönünü değerlendirmeye yardımcı olur.
• Formasyonun yükseliş veya düşüş trendinin hangi aşamasında meydana geldiği, trendin devamlılığı ya da dönüş ihtimali açısından önem taşır.
• Hacimde meydana gelen değişiklikler formasyonun desteklenip desteklenmediği konusunda fikir verebilir. Özellikle kırılma sırasında görülen hacim artışı dikkate alınabilir.
• Formasyonun tamamlanmasında önemli rol oynayan destek ve direnç seviyelerinin doğru belirlenmesi fiyat hareketlerinin yorumlanmasını kolaylaştırır.
• Formasyonun meydana gelmesi için geçen zaman da değerlendirmeye alınmalıdır. Daha uzun sürede tamamlanan yapılar bazı durumlarda daha güçlü sinyaller oluşturabilir.
• Hareketli ortamlar ve RSI gibi indikatörler formasyonlarla birlikte değerlendirildiğinde analizin desteklenmesine yardımcı olabilir.

Formasyon Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Formasyonlar grafiklerin yorumlanmasına yardımcı olsa da tek başına yatırım kararı vermek için yeterli olmayabilir. Formasyon grafikleri değerlendirilirken şu noktalar göz önünde bulundurulabilir:

• Formasyon tek başına alım veya satım sinyali olarak görülmemelidir.
• İşlem hacmi dikkate alınmalıdır.
• Kırılım gerçekleşmeden yapının tamamlandığı varsayılmamalıdır.
• Destek ve direnç bölgeleri incelenmelidir.
• Yanlış kırılım ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır.
• İşlem öncesinde risk yönetimi planlanmalıdır.
• Kısa vadeli grafiklerde oluşabilecek yanıltıcı sinyallere karşı dikkatli olunmalıdır.
• Piyasa haberlerinin fiyat hareketlerini değiştirebileceği unutulmamalıdır.

Piyasalardaki gelişmeleri yakından takip etmek ve hisse senedi işlemlerinizi mobil ortamda gerçekleştirmek için BtcTurk | Hisse mobil uygulamasını indirebilirsiniz. Uygulama üzerinden yatırım hesabınızı oluşturabilir, piyasa verilerini inceleyerek alım-satım işlemlerinizi kolayca yönetebilirsiniz. Buradaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımakta olup yatırım tavsiyesi değildir.